AIDS

AIDS

1 grudnia sporo się dzieje. W Polsce rozpoczynają się Dni Walki z Gruźlicą i Chorobami Płuc i trwają do 10 grudnia, ale tekst jest o AIDS. Dlaczego? Bo tego dnia obchodzimy Światowy Dzień AIDS. A AIDS nie bierze się z niczego, no i teraz o tym sobie porozmawiamy.

AIDS – co to?

AIDS to skrót, pochodzi z języka angielskiego od: acquired immunodeficiency syndrome, ale też acquired immune deficiency syndrome. Można też się spotkać ze skrótem pochodzącym z języka łacińskiego, czyli SIDA (łac. syndroma immunitatis defectus acquisiti). Po polsku AIDS określane jest jako zespół nabytego niedoboru odporności, ale można się spotkać z nazwą taką jak zespół  nabytego upośledzenia odporności. Obie formy są poprawne i opisują tę samą chorobę. AIDS rozwija się w organizmie człowieka w wyniku niekontrolowanego zakażenia wirusem HIV. Zakażenie nie może przebiegać w warunkach kontrolowanych, ale są terapie, które pozwalają uśpić wirusa i niekoniecznie będąc zakażonym wirusem HIV musimy rozwinąć AIDS.

AIDS – wirus HIV

Wirus HIV to również nazwa pochodząca z języka angielskiego, czyli Human Immunodeficiency Virus, a po polsku po prostu ludzki wirus niedoboru odporności, ale też znów poprawnym jest sformułowanie, że jest to ludzki wirus upośledzenia odporności. Wirus zakaża nasze komórki układu odpornościowego i dostosowuje je do siebie. Usypia je, nie są one tak aktywne, jak u zdrowego człowieka, ale także wykorzystuje do namnażania swojego własnego materiału genetycznego i produkcji nowych wirusów. Do zakażenia dochodzi za pośrednictwem kontaktu seksualnego, okołoporodowo albo w konsekwencji ekspozycji na wydzieliny albo tkanki zawierające wirusa.

Materiałem zakaźnym mogą być: krew, nasienie, preejakulat, wydzielina pochwy, wydzielina odbytnicy, mleko, ale i nieutrwalone tkanki. By doszło do transmisji, zakażony materiał musi się kontaktować z błoną śluzową pochwy, odbytnicy, jamy ustnej czy prącia, ale niezależnie od tego czy błona śluzowa jest uszkodzona. Jeśli transmisja miałaby nastąpić przez skórę, to musi ona być uszkodzona, czyli dopiero w momencie, kiedy jest zraniona. Wirusa nie zawierają pot, ślina, łzy, mocz, kał i wymioty. Nie można się zarazić poprzez pocałunek.

AIDS – epidemiologia

Korzystając z rekomendacji na stronie Polskiego Towarzystwa Naukowego AIDS możemy dowiedzieć się o sytuacji w Polsce:

Do końca października 2018 roku w Polsce zarejestrowano 23.656 przypadki zakażenia HIV. Faktycznie zakażonych osób żyjących z HIV w Polsce może być jednak około 19.000. Przyczyny tej rozbieżności są różnorodne, wskazują jednak na pilną koniecznośc ujednolicenia i poprawienia funkcjonowania systemu nadzoru epidemiologicznego, a także bliskiej współpracy między klinicystami i instytucjami prowadzącymi nadzór epidemiologiczny. Osoby nieświadome swego zakażenia stanowią przyczynę większości nowych zakażeń, które dotyczą przede wszystkim osób w wieku 20-40 lat, mężczyzn mających kontakty seksualne z mężczyznami (MSM), a także kobiet i mężczyzn heteroseksualnych (również w stałych związkach).

Największy odsetek osób nieświadomych zakażenia HIV notowany jest wśród MSM, następnie wśród osób mających kontakty heteroseksualne (HTX), a najmniejszy wśród osób zakażonych poprzez dożylne iniekcje substancji psychoaktywnych (IDU). Natomiast późne rozpoznania zakażenia HIV lub późne zgłoszenia do poradni profilaktyczno-leczniczych w zaawansowanej immunosupresji dotyczą głównie IDU i HTX, co zdecydowanie pogarsza rokowanie. Wczesne zdiagnozowanie zakażenia HIV i rozpoczęcie terapii antyretrowirusowej umożliwia pacjentowi życie w zdrowiu i bez AIDS. W porównaniu do krajów UE w polskich placówkach opieki zdrowotnej nadal wykonywanych jest najmniej badań przesiewowych w kierunku zakażenia HIV (1/10 średniej europejskiej).

AIDS – odporność na zakażenie wirusem

Istnieje około 1% ludzi, którzy są odporni na zakażenie wirusem HIV. Wiąże się to z mutacją w genie kodującym receptor CCR5. Receptor ten jest odpowiedzialny za przyłączenie się wirusa HIV, który wywołuje AIDS. Dzięki temu receptorowi  dochodzi do zainfekowania komórek układu odpornościowego. Ta mutacja powoduje brak tego receptora, zatem wirus HIV nie może się przyłączyć i u pacjenta nie rozwinie się nigdy AIDS. Zależnie od mutacji pacjent może być całkowicie oporny na wirusa lub, prosto mówiąc, może być mniej wrażliwy na zakażenie. Wykryto to w 1994 u mężczyzny, który pomimo wielu ryzykownych kontaktów seksualnych z wieloma partnerami, w tym zakażonymi wirusem HIV, ale pozostał niezakażony.

Ciekawostka

Zdarzyło się nawet tak, że pacjent, zakażony wirusem HIV (nie pamiętam czy z rozwiniętym AIDS czy nie) chorował także na białaczkę. Został zakwalifikowany do przeszczepienia szpiku. Znaleziono dla niego dawcę i przeprowadzono przeszczepienie. Podczas takiej procedury pacjentowi niszczy się wszystkie jego komórki odpornościowe. Jest taki czas, ze zupełnie nie ma on odporności i dzięki szpikowi pobranemu od dawcy, te komórki tworzą się na nowo. Po tej procedurze okazało się, że pacjent nie wykazuje obecności wirusa HIV. Stało się tak, dlatego że dawca był nosicielem mutacji właśnie tego receptora CCR5 i dzięki temu był oporny na zakażenie wirusem. Dzięki przeszczepieniu już nie tylko komórki dawcy, ale i biorcy były pozbawione wirusa, ale też oporne na niego. To się nazywa druga szansa.

AIDS – Ministerstwo Zdrowia

W całej Polsce dostępne są punkty, gdzie można za darmo, bez skierowania i anonimowo przeprowadzić badania w kierunku wirusa HIV i często nie tylko na obecność wirusa powodującego AIDS, ale też innych wirusów przenoszonych drogą płciową. Wszelkie informacje dotyczące punktów konsultacyjno-diagnostycznych (PKD) znajdziecie tutaj.

Ministerstwo Zdrowia wraz z Krajowym Centrum ds. AIDS utworzyło kampanię, której efekty możecie zobaczyć na poniższych filmikach:

AIDS – podsumowanie

AIDS to zespół nabytego niedoboru odporności. Tworzy się w organizmie ludzkim w wyniku niekontrolowanego zakażenia wirusem HIV, ale wirusem HIV zakazić się jest dość trudno. Wbrew pozorom. Pacjenci, którzy wiedzą, że są nosicielami podlegają odpowiedniemu leczeniu. Nie jest ono w stanie ich wyleczyć, ale opóźnia i ogranicza namnażanie wirusa. Sprawia to, że przez długi czas mogą prowadzić normalne życie zdrowego człowieka. Zdarzają się małżeństwa, gdzie jeden z partnerów jest zakażony wirusem HIV. Pomimo braku zabezpieczenia podczas stosunku, nie dochodzi do transmisji. Zakazić się można poprzez krew, preejakulat, wydzielinę z pochwy, ale też mleko. Nie dochodzi do zakażenia poprzez kontakt z potem, śliną, łzami lub wymiocinami. Istnieje 1% osób odpornych na zakażenie wirusem HIV, co oznacza, że nie rozwinie się u nich AIDS.

Dajcie znać, czy ten tekst Wam pomógł, czy dowiedzieliście się czegoś nowego? Może chcecie więcej dowiedzieć się AIDS lub samym wirusie HIV? Podeślijcie znajomym, bo to naprawdę ważny temat.

Do przeczytania!

Obraz Gerd Altmann z Pixabay

Możesz być również zainteresowany tymi tematami: